Kafkas İslam Ordusu Kumandanı Nuri (Killigil) Paşa’nın Cenaze Namazı 67 Yıl Sonra İstanbul Edirnekapı’da kılındı

Kafkas İslam Ordusu Kumandanı Nuri Paşa’nın (Killigil) 67 yıl sonra cenaze namazı kılındı. Edirnekapı Şehitliği’nde düzenlenen törene katılan Azerbaycan Milletvekili Ganire Paşayeva, “Azerbaycan ve Türkiye Bayraklarının beraber dalgalanması beni mutlu etti . “Biz Azerbaycan ve Türkiye birlik ve beraberlik içinde olursak bizim üzerimizde oyun oynayamazlar” dedi.

Enver Paşa’nın kardeşi ve Kafkas İslam Ordusu kumandanı Nuri Paşa’nın (Killigil) kendisiyle birlikte şehit olan 21 kişinin onarılan şehitliğinde 67 yıl sonra cenaze namazı kılındı. Edirnekapı Mezarlığı’nda gerçekleşen törene Azerbaycan Milletvekili Ganire Paşayeva, Enver Paşanın ve Nuri Paşanın torunları ile çok sayıda vatandaş katıldı. Nuri Paşa’nın mezarına Bakü ve Kastamonu’da bulunan köyünden getirilen topraklar mezarlığa serpildi. Mezarda Türk ve Azerbaycan bayrakları birlikte dalgalanıyor.

“Nuri Paşa’nın kabrinde dalgalanacak Azerbaycan ve Türkiye Bayrakları yüzyıllara verilecek bir mesajdır”

Birlik ve beraberlik mesajları veren Azerbaycan Milletvekili Ganire Paşayeva, “Bugünlerde Nuri Paşa’ya yakışır bir şekilde böyle güzel bir abide yapıldı. Biz bunun projesine Ramazan bey’in odasında baktığımız zaman Azerbaycan ve Türkiye Bayraklarının beraber dalgalanması beni mutlu etti. Ben dedim ki Nuri Paşa’nın ruhu böyle sevinecek, oAzerbaycan ve Türkiye Bayrakları hep beraber dalgalansın isterdi. Bu kabrin yapılmasının ikinci bir önemi var, bu bir vefa borcudur. Bunu yapmalıyız. Ama bu günlerde burada beraber toplanıp da, bu toplantıyı gerçekleştirmemiz ve bu bayraklarımızın beraber dalgalanması bugün ve geleceğe yönelik yüzyıllara verilecek çok güzel bir mesajdır” dedi.

“Biz Azerbaycan ve Türkiye birlik ve beraberlik içinde olursak bizim üzerimizde oyun oynayamazlar”

“Bizim dedelerimiz ne zaman birlik ve beraberlik içinde oldular, Çanakkale’de biz galip geldik, birlik ve beraberlik içinde oldular Bakü’yü kurtardılar” diyen Paşayeva, “Biz ne zaman birlik ve beraberlik içinde olursak, düşmanlar bizim üzerimizde oyunlar oynayamazlar. Bizim üzerimizde yapmak istedikleri oyunları da bozarız, zaferde bizim olur. Nuri Paşa, 18’inci yıllarda insanların birlik ve beraberlik ruhunu insanların daha çok kazanmasına çalışan insanlardan bir tanesidir. O bakımdan onun düşüncelerinin ve fikirlerinin yaşatılması çok önemlidir. İnşallah dünya oldukça bu bayraklarımızı burada beraber dalgalanır ve dosta da düşmana da mesaj olur” diye konuştu.

Nuri Paşa’nın vücudun büyük bir bölümü olmadığı için, sadece yüzü ve göğsünün bir kısmının bulunduğunu söyleyen Yazar Atilla Oral, “Yüzde 50’sinden fazlasının olması gerektiği düşüncesiyle namazı kılınmamıştı. Ailesi o dönemdi müftülüğe başvuru yapıp cenaze namazı kılınmasını istemişti. O dönem müftülük bu düşünceyi öne sürerek böyle bir karar verdi. O dönemin iktidarının etkisiyle böyle kararlar verildi. Dolayısıyla 67 yıllık bir vefa borcu bugün burada ödenmiş oldu” şeklinde konuştu.

Kafkas İslam Ordusu,

Osmanlı Devleti’nin Mart-Ağustos 1918 tarihleri arasında kurduğu Doğu Ordular Grubu’na bağlı bir askeri birim. Harbiye Nazırı Enver Paşa’nın emriyle ve tamamen Müslümanlardan oluşmuştur. I. Dünya Savaşı’nda Kafkasya Cephesi’nde yer almıştır. Kağıt üstünde “ordu” olarak adlandırılsa da üç tümenden oluşması ve bu dönemde yoğun çatışmalarla eriyen Kafkas Ordular Gurubunun ve 9. Ordu ile Doğu Ordular Grubu’na bağlı bir kolordu olarak yapılandırılmışdır. Üç tümenden (12,000 – 14,000) oluşan orduya Azeri (5. tümen) ve Dağıstanlı (4. tümen) gönüllülerinin katılımıyla toplam 20,000 civarında bir güce erişmiştir.

Nuri Killigil (veya Nuri Paşa) Kimdir?

(1881, İstanbul – 1949, İstanbul) Osmanlı ordusu’nda komutan ve Cumhuriyet döneminde işadamı.

Enver Paşa’nın kardeşi olan Nuri Killigil, I. Dünya Savaşı’nın sonlarında Azerbaycan’a hakim olan Rus ve Ermeni birliklerinin Mart Olayları adı ile anılan Müslüman katliamları yapmaları üzerine, Kafkas İslam Ordusu adında Osmanlı, Azeri ve Dağıstan askerlerinden oluşan bir ordu ile Azerbaycan’ı işgalden kurtarma harekatı başlattı.

Bu ordunun önünü kesmek ve Azerbaycan’ı kontrol eden Rus ve Ermeni birliklerine yardım etmek için İngilizler Bakü’ye küçük bir kuvvet yollamışlardı, fakat Nuri Paşa’nın komutasındaki Kafkas İslam Ordusu’nun Azerbaycan genelinde büyük destek bulup güçlenmesi üzerine Bakü Muharebesi’nde yenilip buradan çekildiler. 15 Eylül 1918’de Bakü’nün kurtarılmasından sonra Ekim ayında da bir Osmanlı müfrezesi Dağıstan’a geçerek orayı da Rus işgalinden kurtardı.

Fakat Suriye cephesinde, Liman von Sanders komutasındaki Osmanlı Yıldırım Ordular Grubu’nun, Edmund Allenbykomutasındaki İngiliz ordusu karşısında Nablus Hezimetine uğraması sonucunda Mondros Mütarekesi yapılması, Enver Paşa’nın ülkeyi terk etmesi ve Moskova Antlaşması ile Türkiye’nin Azerbaycan’ı Sovyetler Birliği’ne terk etmesi üzerine bu kuvvet dağıldı.

Savaştan sonra Almanya’da yaşayan Nuri Killigil, 1938 yılında Türkiye’ye döndü ve Zeytinburnu’nda kok kömürü satan bir şirketi satın alıp burayı bir madeni eşya fabrikasına dönüştürdü. Bu fabrikada tabanca, matara, demir çubuk, gaz maskesi ve mermi üretmeye başladı.

1941 yılında Nuri Killigil, Ankara’daki Alman Büyükelçisi Franz von Papen ile görüşmeye başladı ve Türkiye’de Turancı harekete gizli destek vererek Almanların müttefikliğini kazandı. Nuri Paşa’nın görüşleri Alman Dışişleri Bakanlığı’nın Türkiye işlerinden sorumlu müsteşarı Ernst Woermann tarafından rapor haline getirilip, Almanya’da Turancılık Masası’nın ve SS Doğu Türkistan Alayı’nın kurulmasına öncülük etti.

Nuri Paşa, Türkiye ile bütünleşecek diğer Türk halklarının ilk olarak Türkiye sınırlarına yakın yaşayan Azeri ve Türkmenler olduğunu belirtiyor, bunlardan sonra iseTataristan’a kadar uzanan bölgedeki Türk halklarının bütünleşeceğini düşünüyordu. Bunun için ise Türkiye, Almanya ile birlikte Sovyetler Birliği’ne karşı savaşmalı, Almanlar da Türk asıllı Sovyet esirlerinden ordu kurup Türkiye’nin emrine vermeliydi. Alman tarafının bu görüşlerin destekçisi olup olmadığı endişesine ise orduda çokça bu fikirde subay bulunduğunu, hükümetin bu görüşmelerden haberdar olduğunu, halkın ise bu fikirleri çabukça benimseyeceğini söylemişti.

Daha sonra Killigil fabrikasını genişleterek Sütlüce’ye taşıdı, yeni motor ve makinelerle havan ve havan mermisi üretimine de başladı. Bir süre sonra fabrikanın silah üretmeyeceğini beyan etti fakat üretim gizlice devam etti.

1944 senesi sonuna doğru savaşın Almanya tarafından kaybedildiği anlaşıldığında İsmet İnönü ve Türkiye Cumhuriyeti hükümeti Almanya’yı destekleyenlere karşı sert tedbirler almaya başladı. Bu arada, 2 Mart1949 günü saat 17.10’da fabrikada faili meçhul peşpeşe üç büyük patlama meydana geldi. İlk patlama kimyahanede olmuştu. Sonradan cephane deposuna sıçrayan ateş, mermilerin patlamasına yol açmış, ertesi gün bile duman ve patlamalar devam etmişti. Barut kokusu, Galata köprüsünden hissedilmekteydi. Fabrika çevresi, kordon altına alındı. İçişleri Bakanı, Ankara’dan gelerek tahkikatla bizzat ilgilendi.

Aralarında Nuri Killigil’in de bulunduğu 27 kişi bu patlamada hayatlarını kaybettiler. Nuri Killigil’in cesedi bulunamadı ve boş tabutla defnedildi. Patlamanın kimler tarafından gerçekleştirildiği ise meçhul kaldı. Olayın siyasi bir sabotaj olduğuda iddia edilmekteydi. 18 Mart’ta olay Meclis’te konu edilirken, bazı milletvekillerinin “hadise ört bas edilmeye çalışılıyor” demeleri, bu ihtimali gözden uzak tutmadıklarını gösteriyor. 23 Mart’ta başbakan, mecliste açıklamalarda bulundu. Bu açıklamanın arkasından yapılan kapalı celsede ne konuşulduğunu ise hiç kimse bilmiyordu. Bilinen şey, müzakerelerin olayla ilgili olduğuydu.

Nuri Killigil tarafından sınırlı sayıda üretilmiş 9 mm çapında yarı otomatik tabancadır. Zamanının ötesinde bir tasarıma sahiptir. Mükemmel durumda saklanmış bir örneği İstanbul Harbiye Askeri Müzesi’nde bulunabilir. Mirasçısı tarafından müzeye bağışlanmış ve özel kutusunda ilk günkü gibi saklanmaktadır. Yedek şarjörü ve harbisi ile beraber görülebilir.

Kaynak : Vikipedi

HABERi DOĞRULA… KATKI SAĞLA… GELİŞTİR… PAYLAŞ…

Her ölüm üzücü, her kayıp değerlidir. Yaşamını yitiren bu kişiyle ilgili paylaşımda bulunmak, onu anmak, yaşanmışlıklarınızı ve duygularınızı paylaşmak isterseniz mesajınızı aşağıdaki iletişim kutuları aracıyla bırakabilirsiniz. Ölümhaberi.com takipçi katkılarıyla hızlı haberleşme, doğru bilgi ve varsa hatıralarının paylaşılması amaçlıyor.