Cenaze Gelenekleri ve töreleri

GENEL BİLGİ;
Ölüm sonrası (genel Hakka göçtü denir) hoca çağrılır. Öölen kişi yerde bir yatağa indirilir, ayak uçları kırmızı ya da beyaz bir iple bir birine bağlanır, ardından çenesi bağlanarak elleri de ya yana doğru ya da göğüs üstünde sağ elin üste geleceği şekilde üst üste konur. Ölen kişi bayan ise bu hizmetleri bayan yapar, erkek ise erkek yapar. Hoca geldikten sonra kısa bir aşır okur, ardından kısa sureler okuyup, Türkçe dualar ettikten sonra Fatiha suresini okur ve dua işlemi bitmiş olur.

Cenaze yıkanmaya alınmadan önce kefen hazırlanır. Tunceli kültüründe beş kattan başlayarak, yedi ve on iki kata kadar devam eden renk renk saten kefenler hazırlanır. Ardından cenaze yıkanmaya alınır. Hoca cenazeyi yıkadıktan sonra, ayağa su dökme denilen cenaze sahiplerinin ölen kişiyle helalleşme hizmeti yapılır. Cenaze sahipleri teker teker içeri alınarak baştan aşağıya doğru su döküp; hakkım sana helal olsun, Hak Muhammed Ali yardımcın olsun, On İki İmamlar cümle nebiler, veliler, erenler şefaatçin olsun gibi dualar ederek helalleşme bitirilir. Ardından hoca cenazenin son olarak abdestini aldırarak, önceden hazırlanmış kefenin üstüne götürülür. Kefenlenme sırasında ayaklarına beyaz çorap giydirenler de olur.

Tabutun üstüne yeşil bir bez örtülür ve tabut cemevinin önündeki musalla taşına konur. Genelde cenaze hizmetlerini hoca yapar ama cenaze hizmeti yapabilen bir dede (seyit) varsa öncelik ona verilir ve hizmeti dede yapar. Cenaze musalla taşına konulduktan sonra hoca cemaati saf tutmaya çağırır. Ölen kişinin yakınları ön safta durur. Hoca kısa bir konuşma yapar ve kıbleye doğru dönerek önce ölen kişi için cemaatten helallik ister. Helallik bittikten sonra hoca cenaze namazı için niyete başlar. Cenaze dualarını bilen cenaze dualarını okur, bilmeyen ise salâvatını getirir, ya da herhangi bir duayı okuyarak cenaze namazına eşlik eder. Cenaze namazı deyimi fazla kullanılmaz, onun yerine Alevi inancı temellinde cenaze erkânı denir.

Defin sırasında toprak üstüne atılmaya başlayınca hoca Yasin Suresini okur sonunda kısa sureler okuyarak duayı bitirir. Toprak atma işi bittikten sonra hoca telkin duası okur ve böylelikle defin işlemi bitmiş olur. Ardından cenazeye gelenler, cenaze sahiplerine baş sağlığı diler ve herkes dağılır.

Cenaze evinde aynı gün cenaze sahiplerinin maddi durumları iyi ise kurban kesilir, yemekler hazırlanır. Mezarı kazanlar orada çalışanlar hoca ile birlikte cenaze evine giderler. Yemek yendikten sonra, hoca yemek duası okur ve peşinden bir aşrı şerif okuyarak dua yapıldıktan sonra hoca gider. Üçüncü gün yine cenaze evinde yemek hazırlanır hoca dua okur, bu üç günlük olarak adlandırılır. Üç gün yemeğinden sonra komşular, lokmalarla (çay, şeker, meyve vb.) taziye evine giderler. Aradan 15 gün geçtikten sonra yakınları, kapı komşu, eş dost herkes lokmalarla (meyve, bisküvi vb.) mezar ziyaretine gider, buna halk arasında cenazenin 15 günlüğü deniliyor. Mezara götürülen yiyeceklerin hepsi karıştırılıp poşetlenerek gelenlere dağıtılır. Hoca mezar başında Kur’an okuyup dua ettikten sonra herkes dağılır.

Kırk gün geçtikten sonra evde veya cem evinde yemek hazırlanır. Aile, yakın çevreye akrabalarına haber verir. Yemekten sonra Kur’an’dan sureler okunarak dualar edilir, aile isterse mezar ziyareti de yapılır. 52. gün denilen ölen kişinin defninden 52 gün sonra yapılan dini hizmettir. Cenaze sahipleri yemek yapar, hoca gelir Kur’an okur, gerekirse mezara uğranır, bir mum ya da çıra yakılır ve en sonunda lokmalar dağıtılır ve bu hizmet te tamamlanmış olur. Her yıl mezar ziyaretine gidilir, giden kişiler yanında mutlaka hoca götürerek Kur’an okuturlar. Bu, genelde Mayıs ve Haziran aylarında yapılır. Hoca Kur’an okuduktan sonra mezara kazma vurur, buna mezar beyazlatma denir. Bu işlemden sonra kurban kesilir yemek hazırlanır ve aile, bütçesine göre mermer ile mezarın etrafını çevirir. Her ziyarette mum yakılır, lokmalar dağıtılır. Yaz mevsimi çıktıktan sonra, sonbaharda kış aylarına girmeden, ölüsü olan bütün aileler evlerinde ölmüşlerin hayrına, imkânlarına göre hayır yemeği verirler, buna halk arasında ölü hayrı denir.

GENEL BİLGİ:
İmam Ebu Hanife’nin adını taşıyan mezheptir.
Ölmek üzere bulunan kişi, mümkünse yüzü kıbleye gelecek şekilde sağ yanına çevrilir veya başı hafifçe yükseltilip ayakları kıbleye doğru uzatılarak sırt üstü yatırılır. Yanında bulunanlardan sevdiği biri, duyacağı şekilde kelime-i tevhid getirerek hastanın da söylemesine imkân sağlar (Müslim, “Cenâʾiz”, 1; Ebû Dâvûd, “Cenâʾiz”, 20).
ruhunu teslim ettikten sonra göz kapakları ve ağzı kapatılarak çenesi bağlanır. Başka bir durumda ise sırt üstü yatırılır ve elleri iki yana uzatılır. Elbisesi bu sırada çıkarılır ve üzeri boylu boyunca örtülür.Hanefîler’e göre yıkanıncaya kadar,  ölünün yanında Kur’an okumak mekruhtur.

GENEL BİLGİ:
İmam Şafii’nin adını taşıyan mezheptir.

Şâfiîler’e göre ise defnedilinceye kadar ölünün yanında Kur’an okumak mekruhtur.

GENEL BİLGİ:
İmam-ı Malik’nin adını taşıyan mezheptir.

GENEL BİLGİ:
İmam Ahmed İbni Hanbel’nin adını taşıyan mezheptir.

GENEL BİLGİ: