Bu her yıl hatırlatılan bir anmadır18 Mart 202518 Mart 2027
Kel Hasan Efendi
2026Çar18MarTüm günKel Hasan EfendiTiyatro, tulûat ve orta oyunucusu
Anma detayları
Kel Hasan Efendi (d.1874, İstanbul – ö.18.03 1925 , İstanbul) Türk tiyatrosunda hem tulûat tiyatrosu hem de orta oyunu geleneğini bir arada sergileyen bir sanatçı idi. “Komik-i şehîr” (Meşhur komik) unvanıyla
Anma detayları
Kel Hasan Efendi (d.1874, İstanbul – ö.18.03 1925 , İstanbul)
Türk tiyatrosunda hem tulûat tiyatrosu hem de orta oyunu geleneğini bir arada sergileyen bir sanatçı idi. “Komik-i şehîr” (Meşhur komik) unvanıyla tanınır.
Abdürrezzak Abdi Efendi’nin yarattığı İbiş tiplemesini uzun yıllar sahnede yaşatmıştır. Renkli bir basma gömlek, bir ayağı kısa bir ayağı uzun bir pantolon giyerek sahneye çıkan Kel Hasan, huy olarak da ortaoyunundaki Kavuklu’nun tiyatro sahnesindeki karşılığı olan bir tipi canlandırmaktaydı.
Kel Hasan, geleneksel Türk tiyatrosunun son temsilcisi sayılan İsmail Hakkı Dümbüllü’yü yetiştirmiştir; Türk tiyatrosunda simgesel bir değer halini alan fesini ve kavuğunu öğrencisi İsmail Dümbüllü’ye bırakmıştır. Orta oyunundaki Kavuklu tipi ile özdeşleşmiş bir aksesuar olan kavuğunun orta oyununu, fesinin ise tulûat sanatını temsil ettiği kabul edilmekte; Kel Hasan’ın hatırası bu iki obje Türk tiyatro oyuncuları arasında geleneksel bir törende devredilmeye devam etmektedir.
Yaşamı
1874 yılında İstanbul’da doğdu. Çocukluğunda Kadıköy’de yoğurtçuluk yaptı ve halkı çevresine toplayan hareketleriyle tanındı. O dönemin komiklerinden Abdürrezzak Abdi Efendi’den etkilendi ve sahneye ilk defa Küçük İsmail Efendi’nin tiyatrosunda külhanbeyi rolüyle çıktı.
Kendine has bir izleyici kitlesi olan Kel Hasan, Şehzadebaşı’nda kendi kumpanyasını kurdu. Hayalhane-i Osmani Kumpanyası ya da Eğlencehane-i Osmani İdare-i Hasan olarak bilinen kumpanyanın içerisinde tiyatronun dışında kanto gösterileri de yer almakta ve oyunların tamamı komedi türünde oynanmaktaydı. II. Abdülhamid devrinde Abdi Efendi’nin saraya alınması üzerine rakibi kalmadı ve ünü yayıldı.
“Rüyada Taaşşuk” adlı oyunun ilk kez oynanacağı gün oyuncuların boykotu nedeniyle sahneye tek başına çıkmak zorunda kalan Kel Hasan, tek kişilik tiyatro gösterilerinin başlatıcısı oldu.
II. Meşrutiyet’in ilanından sonra yaygınlaşan Batı ağırlıklı tiyatro çalışmalarına ayak uyduramadı. Bir ara Burhanettin Tepsi ve Naşit Özcan’la birleştiyse de eski başarısına ulaşamadı. Kimi kaynaklara göre 1925, kimi kaynaklara göre 1929 yılında ölmüştür. Kabri Karacaahmet mezarlığındadır.
Uzun süre bulunanmayan mezar yeri, son dönemlerde yapılan araştırmalarla bulunmuştur.
Mezar taşında ” HÜVELBAKİ, Topkapı Sarayı Hümayunu Hastalar Ağası Mehmet Efendi’nin Küçük Mahdumu Şehri Hasan Hasan Efendi Ruhuna Fatiha. 18 Mart 1340″ yazısı bulunur
