Ayetullah Bey

Mehmed Ayetullah Bey (d.1888,İstanbul – ö. 16 Mart 1918, İstanbul),

Ziya Songülen ve Necip Okaner ile birlikte Fenerbahçe Spor Kulübü’nü kuran 3 kişiden birisidir. Fenerbahçe’nin 2 numaralı üyesi ve 2. Başkanıdır.

1888 yılında İstanbul’un Boyacıköy semtinde dünyaya gelen Şevkipaşazade Ayetullah Bey, Hareket Ordusu komutanlarından Ferik Şevki Paşa ve Müveddet Hanım’ın oğludur. Çerkeslerin Ubıh boyunun Anzork sülalesine mensuptur.

Fenerbahçe’nin kurulduğu sırada Osmanlı Bankası’nda memur olan Ayetullah Bey, Fenerbahçe Spor Kulübü’nün ilk genel sekreteri olmuş ve 20 yaşındayken tarihler 1908-1909 yıllarını gösterdiğinde de kulübün başkanlık görevini üstlenmiş bir spor adamıdır. Ayrıca tarihteki ilk Fenerbahçe takımında kaleci ve defans oyuncusu olarak da görev almıştır. Kadıköy’ün Moda semtinde bulunan Saint-Joseph Fransız Koleji’nden mezun olan Ayetullah Bey, mezuniyetinin ardından İstanbul Su İşleri’nde çalışmıştır. Kadıköylü arkadaşları Ziya Songülen ve Necip Okaner ile birlikte; birkaç yıldır hedefledikleri futbol takımı kurma arzularını sonuçlandırarak 1907 (1323 Rumi) yılı baharında Fenerbahçe futbol takımının kuruluşunda adı geçenlerden biri oldu. Kulübün kuruluşunda ilk etapta “genel sekreter” görevini üstlendi.

1 numaralı kurucu üye ve ilk başkan olan Nurizade Ziya Bey’in, 1908 yılında gerçekleşen II. Meşrûtiyet devrimiyle beraber cemiyet oluşturmaya dair yasağın kalkmasının ardından, arkadaşları ile Union Club adı altında İstanbul’daki dönemin birçok futbol takımını içerecek federatif bir lig oluşturma hamlesine giriştiğinden dolayı, Fenerbahçe’nin yönetimindeki görevlerinden çekilmiş olmasıyla birlikte, Fenerbahçe’nin başkanlık görevi de 1908 yılında Ayetullah Bey’e düşmüştür. Kurucu başkan Nurizade Ziya Bey’in kulüple olan bağı zayıfladığından, ekonomik yönden de sıkıntı yaşayan ve hatta kapanma aşamasına kadar gelen Fenerbahçe’nin, komşu semt kulüpleriyle birleşerek güçlenmeyi hedeflediği, 11 Eylül 1908 tarihinde Moda’da bulunan Mühürdar gazinosunda Anadolu Üsküdar ve Kadıköy Pazaryolu kulüpleriyle yapılan görüşmelerde, adı geçen bu kulüplerin yöneticilerinin Fenerbahçe’nin adı üzerinde de pazarlığa başlamaları üzerine Ayetullah Bey “Fransa Kralı XIV. Louis; ‘L’état, c’est moi, yani Devlet ben’im” demişti. Ben de Fenerbahçe ben’im diyor ve bu pazarlığı kabul etmiyorum!” diyerek kulübün adının ve kimliğinin, kuruluşundan henüz yaklaşık iki yıl sonra tarihe karışmasını engellemiştir. Başkanlığı döneminde Ayetullah Bey, saygılı ancak bariz bir otorite ile birlikte Fenerbahçe içerisinde etkinlik göstererek, kapanmanın eşiğine gelen kulübü çok kısa sürede toparlayıp, ayağa kaldırarak; Fenerbahçe Spor Kulübü’nü tarihe armağan etmeyi başarmıştır.

Fenerbahçe’nin kuruluş yıllarında henüz bir lokali yokken, bütün spor malzemeleri, futbolcuların kıyafet ve formaları da 1907 yılından 1910 yılına değin Ayetullah Bey’in Kadıköy, Moda semtindeki Devriye Sokak’ta bulunan 43 numaralı evinde korunurdu. Türkiye’deki 1912-13 yıllarında ortaya çıkan ilk izcilik hareketinde ilk oymak beylerinden olan Ayetullah Bey, I. Dünya Savaşı sonlarında iki yıl ülkeyi kasıp kavuran İspanyol Nezlesi felaketinin kurbanlarından biri olarak, 16 Mart 1918 tarihinde, henüz 30 yaşındayken ölmüştür. Kabri, Karacaahmet Mezarlığı’ndadır.