Zenci Musa

Zenci Musa ya da Sudanlı Zenci Musa (d.1880, Girit, Osmanlı – ?.?.1919, İstanbul),

1880 yılında Girit’te dünyaya geldi. Aslen Sudanlıdır. Babasıyla birlikte Girit’te yaşarken, babasının vefatı üzerine bir Türk hayranı olan dedesinin yanına Kahire’ye taşındı ve Türklerin olduğu bir mahallede yetişti.  Musa, Türkçeyi iyi derecede bu mahallede öğrendi. Dedesi ile beraber 1911 yılında gönüllü olarak Trablusgarb savaşına katıldı. Bu sırada Libya’ya yerli halkı İtalyanlara karşı örgütlemeye gelen Kuşcu Başı Eşref ile tanıştı ve emir eri oldu. Neredeyese 2 metre boyu ile dikkati çekerdi.

Trablusgarb savaşının bitmesinin ardından Balkan Savaşlarına, I. Dünya Savaşı esnasında Sina-Filistin Cephesi’ne, Hicaz-Yemen Cephesi’ne, Çanakkale Savaşı’na ve Birinci Kanal Hareketi’ne katıldı. Cemal Kutay’ın iddiasına göre, İstanbul’un işgal günlerinde Britanya Ordusu generali General Harington’un Musa’yı İngilizler’in safına çekmek için altın teklif etmiş, fakat Musa bunu kabul etmemiştir.

Katıldığı savaşlarda hem silahlı mücadele hem de istihbarat faaliyetleri yürütmüştür. 1919 yılında Üsküdar Şeyh Ata Efendi’nin Özbekler Tekkesi’nde yaşarken verem hastalığından öldü. Naaşı, Özbekler Tekkesi’nin yanında bulunan mezarlığında toprağa verildi.

Vefat ettiğinde kendisinden geriye yalnızca tahta bir valiz kalmıştır. Ömrünü sadakatle vatanına adayan Sudanlı Zenci Musa’nın valizi açıldığında içerisinden; bir adet Mushaf-ı Şerif, bir adet ay yıldızlı bayrak, beyaz bir kefen bezi, bir Osmanlı haritası ve Kuşçubaşı Eşref’in solmuş bir fotoğrafı çıkmıştır.

Kuşçubaşı Eşref ise büyük bir üzüntüyle çok sevdiği emir eri için hatıratında “Ben Malta’dan kurtulup Millî Mücadele’nin bayrağını açma şerefine mazhar olduğum sıra, o benim kahraman Arabım veremden ölmüş.” diye not düşmüştür.

Günümüzde ölüm ayı , günü ve mezar yeri tam olarak bulunamadığından, mezarlık içerisinde belirlenen bir yere anısına kitabe konulmuştur. Anma takviminde de uygun bir rastgele seçilmiştir.

Mehmet Âkif Ersoy 1915 yılında Arabistan yolculuğu sırasında  Eşref Bey‘in yanındaki Zenci Musa ile tanıştı.  Ersoy, daha sonra Zenci Musa ile ilgili şu dizeleri yazdı.

“Eşref Bey’in emir eri Zenci Musa,
Omzundan arşa yükseldi Nebi İsa”