Zati Sungur

Zati Sungur ya da tam adıyla Hasan Zati Sungur (d. 10 Mart 1898, Bursa – ö. 6 Temmuz 1984, İstanbul)

10 Mart 1898 tarihinde Bursa Ulu Camii müezzini ve Emir Sultan türbedarı Hüsnü Efendi ile Remziye Hanım’ın ilk çocukları olarak doğmuştur, ilkokul ve lise eğitimini Bursa Mekteb-i Sultanisinde tamamlamıştır.

Seyahat etme arzusuyla 1914’te girdiği Denizcilik Makine Mektebi (Deniz Astsubay Okulu) sınavlarını birincilikle kazanmış, 1916 yılında da Almanya’ya denizaltı filosunda staj yapmak için gönderilen başarılı öğrenciler arasında yer almıştır.  İki yıl boyunca Alman Kara Kuvvetleri ve Alman Deniz Kuvvetlerinde teknik eğitim alan sanatçı, I. Dünya Savaşı sırasında Alman İmparatorluğu ile Osmanlı İmparatorluğu arasındaki bağlantının kesilmesi sonrasında ülkesine dönememiş ve önce ortopedi atölyelerinde sonra ise Köln’deki Humboldt Makine Fabrikasında vinç operatörü olarak çalışmak zorunda kalmıştır.  Aynı dönemde kaldığı pansiyonun sahibinin kızıyla evlenmiştir.

İlkokuldan beri illüzyonla ilgilenen   Zati Sungur, askerî eğitimi sırasında da iskambil kağıtlarıyla yaptığı küçük gösteriler arkadaşlarının ilgisini çekince, farklı oyunlar üzerine çalışmaya başlamıştır.  Gündüzleri fabrikada çalışırken, akşamları Köln’deki kabarelerde sahneye çıkmaya başlamıştır.  Bir gösterisi sırasında tesadüfen Alman illüzyonist Alois Kessler ve arkadaşları tarafından da izlenen sanatçı, gösteriyi beğenen Kessler’in yardımıyla 1920 yılında Berlin’deki “Wintergarten Tiyatrosu”nda sahneye çıkmış ve büyük beğeni kazanmıştır.  Bir grup sanatçıyla birlikte Fransa, İtalya, İspanya, Kuzey Amerika ve son olarak 1922 yılında Güney Amerika’ya seyahat etmiştir  Aynı dönemde zamanın önemli illüzyonistleri de I. Dünya Savaşı’ndan uzak kalmak için Güney Amerika’da yaşamakta ve gösteriler yapmaktaydı.

Ardında bıraktığı Teşvikiye Şekayik Sokaktaki bodrum katını tavana kadar dolduran on tondan fazla oyun sandıkları ailesi tarafından asistanı illüzyonist Kaya Elöver’e bağışlanmıştır, Üniversal Sihirbazlık ve İllüzyon Stüdyosundan kalan binlerce mamul ve yarı mamul küçük oyunlar illüzyonist Erdinç Demiray’a hediye edilmiştir. Yaşamı boyunca biriktirmiş olduğu, yurt dışında ve Türkiye’de hakkında yayınlanmış gazete küpürleri ciltleri,sahne program defterleri, tüm sahne fotoğrafları, turne el ilanları, afişleri, not defterleri, yazışmaları, eskizleri, el yazısıyla anıları, video kasetleri,kongrelerde çektiği filmleri ve yabancı dilde kitap ve dergilerden oluşan mesleki kitaplığını ihtiva eden arşivi, sahne giysileri, silindir şapkası ve bastonu kızı Aynur Tuncer’in gözetimindedir.

1983 yılında meslektaşları ile Kanada ve Amerika Birleşik Devletlerinde bir ay boyunca gösteri yapan Zati Sungur, 6 Temmuz 1984 tarihinde 86 yaşında iken Teşvikiye Sağlık Yurdunda kalp yetmezliğinden hayata veda etmiştir. Mezarı Zincirlikuyu’dadır.