Ülkü Tamer

Ülkü Tamer (d.20 Şubat 1937, Gaziantep – ö.01 Nisan 2018, Bodrum, Muğla)

1950’li yıllarda ortaya çıkan İkinci Yeni şiir akımının önde gelen temsilcilerinden biridir. Yetmişin üstünde kitap çevirmiş, şiir antolojileri hazırlamıştır.

Yaşamı
1937’de Gaziantep’te dünyaya geldi; çocukluğu ve ilköğrenim yılları bu kentte geçti. Ortaöğrenimine İstanbul’da devam etti. Robert Kolej’den 1958 yılında mezun oldu. Lise yıllarında şiirleri edebiyat dergilerinde yayımlanmaya başladı. İlk şiiri 1954 yılında Avni Dökmeci’nin yönetimindeki Kaynak dergisinde yayınlandı: “Dünyanın Bir Köşesinden Lucia”.

Öğrenimine bir süre Gazetecilik Enstitüsünde devam etti. 1964-1968 yıllarında oyunculuk yaptı. Milliyet Yayınları’nda danışman-editör olarak çalıştı. Yayıncılık ve çevirmenlik yaptı; Milliyet, Karacan Yayınları’nı yönetti. Milliyet Çocuk ve Sanat Olayı dergilerini çıkardı.

Şiirleri 1954’ten itibaren Kaynak, Pazar Postası, Yeditepe, Yeni Dergi, Papirus, Sanat Olayı gibi dergilerde yayımladı. İlk şiir kitabı Soğuk Otların Altında 1959’da çıktı. 1950’li yıllarda ortaya çıkan İkinci Yeni şiir akımının önde gelen temsilcilerinden biri oldu. İkinci Yeni’ye, bu akımın ana karakteristikleri oluştuktan sonra dâhil olduğu hâlde, kendine özgü imge dünyası ve süssüz, sade söyleyişiyle dikkati çekti. Çoğunlukla keskin bir ironiyle örülmüş derin acıların ve beşerî trajedilerin dile geldiği şiirlerinde 1970’lerden sonra toplumsal duyarlıklar da öne çıktı. Yayımladığı yedi şiir kitabını 1986’da “Yanardağın Üstündeki Kuş” (1986) adlı kitapta bir araya getirdi.

1991 yılında dört öyküsünü içeren “Alleben Öyküleri” adlı öykü kitabını, 1997’de ise “Alleben Anıları” adlı öykü kitabını yayımladı. Bunu, 1998’de yayımlanan “Yaşamak Hatırlamaktır” adlı anı kitabı izledi. Oyunculuk dönemi anılarını içeren “Bir Gün Ben Tiyatrodayken” 2003’te yayımlandı.

Euripides, William Shakespeare, Anton Çehov, Bertolt Brecht, Arthur Miller, Eugene lonesco, John Steinbeck, Thomas streans Eliot, Henrik Ibsen gibi yazarlardan otuzun üzerinde oyun çevirdi. Bu oyunlarının pek çoğu özel tiyatrolarca sahnelendi. Birçok şiir antolojisi de hazırladı.

Edith Hamilton’dan Mitologya çevirisiyle TDK 1965 Çeviri Ödülü’nü kazandı. “İçime Çektiğim Hava Değil Gökyüzüdür” (1966) adlı kitabıyla 1967 Yeditepe Şiir Ödülü’ne, 1979’da çevirileri nedeniyle Macaristan Halk Cumhuriyeti’nce verilen Endre Ady Ödülü’ne, “Alleben Öyküleri” adlı öykü kitabıyla 1991 Yunus Nadi Ödülü’ne, 2014 yılında “Bir Adın Yolculuktu” adlı kitabı ile Melih Cevdet Anday Şiir Ödülü’ne değer bulundu.

1 Nisan 2018 tarihinde Bodrum, Muğla’daki evinde rahatsızlanarak öldü. Kabri, Gümüşlük mezarlığındadır

Hakkında yazılanlar
“İkinci Yeni’nin, çağdaş İngiliz şiirini yakından izleyen, çeviriler yapan, Batı etkilerine açık bir şairiydi. Özellikle 1960’ların ikinci yarısında yazdıklarıyla kapalı şiir anlayışının kusursuz örneklerini verdi. Toplumsal sorunlara yönelirken de şiirin düzeyini düşürmedi.” (Memet Fuat, 1985)

Eserleri
Şiir
1959: Soğuk Otların Altında
1960: Gök Onları Yanıltmaz
1962: Ezra ile Gary
1965: Virgülün Başından Geçenler
1966: İçime Çektiğim Hava Değil Gökyüzüdür
1974: Sıragöller
1981: Seçme Şiirler
1986: Antep Neresi
1986: Yanardağın Üstündeki Kuş (toplu şiirler)
2014: Güneş Topla Benim İçin (Toplu Şiirler) Islık yayınları, ISBN 978-605-9018-13-5
2020: Lucia (kitaplarına girmemiş şiirleri)
Öykü
1991: Alleben Öyküleri (Yunus Nadi Öykü Armağanı)
2016: Tarihte Yaşanmamış Olaylar
Anı
1997: Alleben Anıları
1998: Yaşamak Hatırlamaktır
2003: Bir Gün Ben Tiyatrodayken
Antoloji
1982: Çağdaş Latin Amerika Şiiri Antolojisi
Şarkı sözleri
Ağıt – Edip Akbayram
Düşenlere – Grup Yorum
Gül Dikeni – Ahmet Kaya
Güneş Topla Benim İçin – Zülfü Livaneli
Memik Oğlan – Zülfü Livaneli
Üşür Ölüm Bile – Ahmet Kaya
Ödüller
1965: TDK Çeviri Ödülü
1967: Yeditepe Şiir Armağanı
1979: Macaristan Kül. Bak. Endre Ady Ödülü
1991: Yunus Nadi Öykü Ödülü
2014: Melih Cevdet Anday Şiir Ödülü
2015: Behçet Necatigil Şiir Ödülü