Sabri Berkel

Sabri Berkel, (d. 1907, Üsküp – ö. 04 Ağustos 1993 , İstanbul)

Berkel, Üsküp’te ilk ve orta öğrenimini tamamladıktan sonra, Belgrad Güzel Sanatlar Okulu’nun Hazırlık Bölümü’nden 1927-1928’de diploma aldı. Daha sonra Floransa Güzel Sanatlar Akademisi’nin Felice Carena atölyesinde, fresk ve gravür konusunda iki yıl eğitim aldı. 1935 yılında Türkiye’ye gelerek, Akademi salonlarında ilk kişisel sergisini açtı.

Ankara’da iki yıl resim öğretmenliği yaptı. 1939’da ise Akademi resim bölümünde gravür atölyesi asistanlığı yaptı.

1949-1974 yıllarında Dekoratif Sanatlar Bölümü’nde galeri öğretmenliği, 1965-1969 yılları arasında Yüksek Resim Bölümü Başkanlığı yaptı. 1961 yılında ise 22. Devlet Resim ve Heykel Sergisi’nde “Kompozisyon No I” resmiyle birinci oldu.

1991 yılında Kültür Bakanlığı’nca verilen Devlet Sanatçısı unvanını aldı.

Eserlerinde ortaya koyduğu geometrik soyut onu diğer sanatçılardan ayıran en önemli özelliği oldu. Yağlıboya ile Tuval üzerine çizdiği bu resimler, Berkel’in çalışmalarını gösterme isteği ile birleşerek devlet korumasına alındı ve müzelerde sergilenmeye layık görüldü.

Geometrik soyut çizimlerinin ardından bir diğer ses getiren çalışmaları portreler ve otoportler oldu. Otoportrelerini çizerken kullandığı teknik her zaman aynıydı. Berkel otoportrelerinde gülmez ve yüzünde her zaman derin düşüncelere sahip bir bakış olurdu. Buna rağmen otoportrelerinde verdiği estetik zevk tekerrür etmez, her bir eseri insanlara bambaşka duygular hissettirirdi. Üzgün ama bir o kadar da sert bakışları, hafif büzdüğü dudağı ve seçtiği pastel tonları ile her zaman insanların takdirini kazanmayı başardı.

(1. görsel 1931 yılında yağlı boya ile tuval üzerine yaptığı ilk, 2.görsel ise 1931 yılında yine yağlı boya ile tuval üzerine yapmış olduğu ikinci Otoportre eseridir.)
Berkel her kompozisyonun en mükemmel halini bulabilmek için adeta bir matematikçi gibi titiz, sabırlı ve hırslı çalıştı. Modern sanatın halka anlatılması gerektiğini, bu konuda sanatçı ve devletin birlikte çalışmaları gerektiğini düşünerek kendi sanatını modern olarak gördü ve modern sanatı şu şekilde tanımladı;
“Modern resim kelimesi bizde yanlış anlaşılıyor. Dünyada da öyle. Modern denilince çarpık çurpuk resim anlaşılıyor. Değil, Rafael de zamanında moderndi. Delacroix da, Manet de moderndi, bugün bunların hepsi klasik olmuşlardır. Rönesans’a da zamanında modern çağ deniliyordu. Benim modern anlayışım, bugünün sanatkârı tarafından bugün yapılan sanat demektir”.

Türk şiirinde Orhan Veli, Oktay Rıfat ve Melih Cevdet; Türk romanında Ahmet Mithat, Nabizade Nazım gibi isimlerin gerçek yaşamın en küçük, değersiz ve sıradan olayları işlemesi gibi Berkel de Türk resminde günlük yaşamın sıradan ve değersiz görülen ancak her daim içinde bulunulan konuları eserlerine aktarmaya özen gösterdi. Yoğurtçu, Taksim Meydanı adlı eserleri buna bir örnek niteliğindedir.

Sayısız eser ortaya koyan, birçok başarılı işe imzasını atan Sabri Berkel, Türk yazın hayatını etkileyen önemli olayların, cumhuriyetin ve çağdaş Türk toplumunun ilk adımlarının; görsel sanatlara da etkisini bizlere en güzel şekilde yansıtmıştır. Eserlerinde ortaya çıkardığı duygu, gelişme gösteren sosyal ve siyasi yapının da bir parçası konumundadır.

Kendinden sonraki nesillere aktardığı bu çizimler ile günümüz görsel sanatlarında yeni bir pencere açan, soyut resmin ve geometrik soyutluğun önderliğini yapan Sabri Berkel, 4 Ağustos 1993 yılında yatmakta olduğu Şişli Etfal Hastanesi’nde hayata gözlerini yumdu. Bu elbette yalnızca bedenen aramızdan ayrılmasının bir göstergesiydi. O, halen bütün dünya müzelerinde eserleriyle yaşatılan Türk toplumunun büyük ressamlarından biridir.

4 Ağustos 1993 tarihinde, tedavi gördüğü Şişli Etfal Hastanesi’nde “Aplestik Anemi-kansızlık” rahatsızlığı sonucu yaşamını yitirdi. 6. Ağustos 1993 tarihinde Cenazesi Mimar Sinan Üniversitesindeki törenden sonrada Şişli Camiinde kılınan öğle namazına müteakip Zincirlikuyu mezarlığında toprağa verildi.