Refi Cevad Ulunay

Refi’ Cevad Ulunay (d. 1890, Şam – ö. 4 Kasım 1968)

II. Meşrutiyet döneminin ve Yüzellilikler arasında sürgün edildiği 1924-1938 arası dışında, 1968’de ölümüne kadar da Cumhuriyet döneminin en etkili gazeteci ve yazarları arasında yer almış Türk basınının tarihi simalarındandır.

Hayatı
1890’da Şam’da doğmuştur. II. Meşrutiyet’in ilanından sonra, aynı zamanda Galatasaray Lisesi’nden mezun olduğu yıl olan 1909 yılından itibaren Alemdar gazetesini yayınlamaya başlamıştır. Mahmut Şevket Paşa suikastinden sonra İttihat ve Terakki’ye karşı artan muhalefetinden dolayı 1914-1918 yılları arasında Sinop, Çorum ve Konya’da sürgün hayatı yaşamıştır.

I. Dünya Savaşı sonrasında yeniden yayınlamaya başladığı Alemdar gazetesinde İngiliz Muhipleri Cemiyeti lehinde yazılar yazmış, İngiltere ile yakınlaşmayı savunmuş, bu arada Millî Mücadele’ye karşı çıkmıştır.

Cumhuriyet’in ilânı ile Yüzellilikler listesine dâhil edilmiş ve 1924’de yurtdışına sürgüne gönderilmiştir. 1938’de Yüzellilikler’in affedilmesi üzerine Türkiye’ye dönüşünde Yeni Sabah ve (1953 sonrasında) Milliyet gazetelerinde yazılar yazmıştır.

58 yıllık usta kalemi olan Refi’ Cevad, 78 yaşında iken 4 Kasım 1968 Pazartesi günü saat 07.15’te İstanbul’da vefat etmiştir. Amcası Veled Çelebi tarafından kendisine gönderilen şecereye göre Mevlana soyundan gelen ve bununla her fırsatta iftihar eden Refi’ Cevad’ın cenazesi vasiyeti üzerine 7 Kasım 1968 Perşembe günü Konya’da, Mevlana Türbesinin karşısındaki Üçler Mezarlığı’na defnedilmiştir.

Eserleri
Romanlar
Köle (1945)
Dağlar Kralı: Balçıklı Edhem (1955)
Eski İstanbul Yosmaları/Mermer Köşkün Sahibi (1959)
Bir Başka Âlem (1964)
İncelemeler
Rıza Tevfik: Şiirleri ve Mektupları (1943)
Anılar
Enkaz Arasında (1945)
Eski İstanbul Kabadayıları/Sayılı Fırtınalar (1958)
Konuşan Kalemler (1968)
Sürgün Hatıraları/Menfâlar Menfiler (haz. Hüsnü Kılıç, 1994)
Bu Gözler Neler Gördü (2002)
Gezi yazıları
İhtişam Diyarı Hindistan (1962)
Makaleler
Refi Cevad Ulunay’ın Mili Mücadele Devri Makaleleri (haz. Metin Ayışığı, 1994)
Refi Cevad Ulunay’ın Mevlânâ, İhtifaller ve Konya Yazıları (haz. Mustafa Özcan, 2003)