Orhan Asena

Orhan Asena, (d. 7. Ocak 1922, Diyarbakır – ö. 15. Şubat 2001, Ankara)

1950 sonrası Türk tiyatrosunun en önemli yazarlarından birisidir. Daha çok tarihi konuları ele alan eserler vermiş, çok üretken bir oyun yazarı olan Orhan Asena, “Türk tiyatrosunun Shakespeare’i” olarak anılır

1922’de Diyarbakır’da dünyaya geldi. İlk ve orta öğrenimini Diyarbakır’da tamamladı. Çocuk yaşlarda şiir ve öykü yazmaya başladı. İlk tiyatro çalışmalarını lise yıllarında yaptı.[2] İstanbul Üniversitesi tıp fakültesinden 1945’te mezun oldu. Anadolu’da hekim ve hükümet tabibi olarak görev yaptı. 1955’te çocuk hastalıkları uzmanı oldu. 12 Mart Muhtırası’ndan sonra Almanya’ya yerleşmek zorunda kaldı, sekiz yıl Almanya’da hekim olarak çalıştı, Türkiye’ye döndükten sonra Ankara’ya yerleşti, Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü’nde edebî kurul üyesi ve başkanı olarak da görev yaptı.

Yazın dünyasına şiir ve hikâye yazarak giren ve ilk şiirleri Yaratış ve İstanbul dergilerinde yayımlanan Asena, zamanla oyun yazarlığına yöneldi. İlk oyunu “Tanrılar ve İnsanlar – Gılgamış”, 1954-1955 tiyatro mevsiminde Ankara Devlet Tiyatrosu’nda sahnelendi ve 1959’da da kitap olarak yayımlandı. 1960 yılında TDK tiyatro ödülünü alan bu yapıtı İngilizce, Fransızca, Almanca, İspanyolca, Rusça, İtalyanca dillerine çevrilmiştir.

Oyun yazarlığına devam eden Asena, kırkı aşkın oyun yazdı ve oyunları tüm Türkiye’deki sahnelerde oynandı. Oyunlarından yaklaşık yarısı kitap olarak yayımlandı. Eserlerinde başkaldırı teması ağır bastı. Atçalı Kel Memet’in hayatını işlediği Atçalı Kel Mehmet adlı oyunuyla TRT’den 1970 yılında başarı ödülünü aldı. Daha sonraları ise, İsmet Küntay Tiyatro Ödülü’nü, Avni Dilligil Tiyatro Ödülü’nü ve Türkiye İş Bankası Büyük Tiyatro Ödülü’nü kazandı. Tiyatro eleştirmenlerince “Türk tiyatrosunun Shakespeare’i” olarak tanımlanmıştır.

1998 yılında kültür bakanlığı tarafından “devlet sanatçısı” ünvânına lâyık görüldü. 2001 yılında Ankara’da vefât eden yazar, Cebeci asrî mezarlığında toprağa verildi.

2002’den itibaren Diyarbakır’da, Diyarbakır Devlet Tiyatrosu tarafından Orhan Asena anısına onun adını taşıyan “Yerli Oyunlar Festivali” düzenlenmektedir.