Nurullah Esat Sümer

Nurullah Esat Sümer ya da Mustafa Nurullah Sümer  (d.1899, İzmir – ö. 30 Eylül 1973, İstanbul)

Berlin Üniversitesi İktisat Fakültesini bitirmiştir. Sümerbank Genel Müdürlüğü ve Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası ve Uluslararası Para Fonu (IMF) Türkiye Temsilcisi görevlerinde bulunmuştur.

İzmir’in köklü Allamezade ailesine mensup; babası bürokrat, annesi Sakız göçmeni Nurullah Esat, İzmir Amerikan Koleji’nde aldı

1. Dünya Harbi’ni İzmir’de karşılayan Nurullah Esat, Osmanlı hükümetinin Alman hükümeti ile imza ettiği anlaşma çerçevesinde eğitim için gönderilecek gençler arasına seçilmiş, savaşın ortasından geçerek ulaştığı Berlin’de iktisat ve ticaret eğitimi alıp üniversiteden başarıyla mezun olmuş. Esat, Frankfurt Üniversitesi’ndeki doktorasını ‘Anadolu Tarımı’ konulu tezini savunarak bitirdikten ve Kurtuluş Savaşı’nın nihayet sona ermesiyle genç cumhuriyetin coşkulu bir destekçisi olarak İzmir’e döndü.

Şevket Süreyya, yıllar sonra Nurullah Esat’ın gençlik günleri hakkında şöyle yazıyor: “Almanya’da okuyan gençler arasındadır ama oradan birtakım sokak ve birahane hatıraları ile değil de bazı dünya görüşleri ve bazı sosyal sistem arayışları ile dönen bir gençler grubunun müşterek vasıflarını taşır.”

İmparatorluğun son devrinde yetişmiş birçokları gibi yeni rejimi fırsat addeden, memleketini tecrübe etme fırsatı bulduğu Avrupa ülkelerinin seviyesine çıkarmak arzusuyla dolu Nurullah Esat, tüm kaynakları kıt ve yetişmiş insana hasret genç cumhuriyetin bürokratları arasına 1928’de alınan bakanlar kurulu kararı ile Âli İktisat Meclisi’ndeki genel sekreterlik görevine getirildi.

Devlet hizmetinde kısa sürede sivrilen ve Almanya’da aldığı yüksek eğitim sayesinde birçok ihtiyaca birden cevap verebilen Nurullah Esat, önce Bankalar Konsorsiyumu reisliğine, ardından henüz 34 yaşında Sümerbank’ın genel müdürlüğüne getiriliyor. Büyük Buhran ismiyle maruf 1929 ekonomik krizinin etkisiyle ekonomide devletçi politikalara ağırlık veren hükümet, Sümerbank ve benzeri projelerle milli endüstriyi inşa etmenin derdine düştüğü bu dönemde Nurullah Esat çalışmaları ile takdir topluyor.

Nurullah Esat’ın yedi yıla yakın sürdürdüğü Sümerbank genel müdürlüğü görevindeki faaliyeti kitapta etraflıca ele alınmış. Başarısı üzerine Atatürk tarafından Sumer soyismi ile onurlandırılan Nurullah Esat, Atatürk’ün vefatından bir süre sonra İsmet İnönü’nün teklifiyle siyaset sahnesine girdi.. 1950’deki Demokrat Parti zaferine dek milletvekilliğinin yanı sıra maliye ve devlet bakanlığı görevlerini de icra etti

VI. (Ara Seçim), VII., VIII. Dönem TBMM Antalya Milletvekilliği, Cumhuriyet Senatosu İstanbul Üyeliği (15 Ekim 1961 – 7 Haziran 1964) ile Devlet Bakanı ve Maliye Bakanı olarak görev yaptı. Evli ve bir çocuk babasıdır. Kabir yeri bilinmemektedir.