Necmettin Halil Onan

Necmettin Halil Onan (d.1902, Çatalca, İstanbul – ö.17 Ağustos 1968, İstanbul)

Türk edebiyatının artık klasikleşmiş eseri olan ve Türk ordusunun Çanakkale Savaşı’ndaki savunmasını anan “Bir Yolcuya” şiirini kaleme alan şairdir.

1902 yılında Çatalca’da doğdu. Babası, Düyûn-ı Umûmiye memuru Halil Hilmi Bey idi. Ortaöğrenimini Vefa Lisesi’nde tamamladı. 1919 yılında Darülfünun Edebiyat Fakültesinde açılan sınavı kazanarak Türk Dili ve Edebiyatı bölümüne kaydoldu. Cenap Şahabettin, Fuad Köprülü, Ferit Kam, Yusuf Şerif, Yahya Kemal, Hüseyin Daniş gibi edebiyatçıların öğrencisi oldu. Fakat İstanbul’un işgali üzerine okul geçici olarak kapatılınca milli mücadeleye katılmak üzere Ankara’ya geçti. Ankara Talimatgahı’nda zabıt vekili oldu, Anadolu Ajansı Siyasi Servisi’nde çalışan Halil Onan, milli mücadele sonrası İstanbul’a dönerek yarım kalan eğitimine devam etti, 1924 yılında mezun oldu. Bir süre tekrar Anadolu Ajansı’nda ve özel okullarda çalıştı. 1929 yılından itibaren İzmir (İzmir Kız Lisesi 1936-1939), Adana, Ankara illerinde pek çok lisede edebiyat öğretmenliği ve lise müdürlüğü yaptıktan sonra maarif müfettişi oldu.

1942-1946 yıllarında Yüksek Öğretim Genel Müdürlüğü yaptı. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’ne Eski Türk Edebiyatı Profesörü olarak atandı. 1959 yılında ise üniversitedeki görevinden emekli oldu. 18 Ağustos 1968 günü İstanbul’da hayatını kaybetti.

Edebi hayatı
Necmettin Halil, yazın yaşamına aruz ölçüsünde şiirler yazarak başladı. İlk şiirleri Nedim dergisinde yayımlandı. Aruzu bırakıp hece ölçüsünde şiirler yazmaya başladığında şiirlerini Dergâh ve Hayat dergilerinde yayımladı. Şiirlerini 1927’de ve 1933’de bastırdığı iki kitapta topladı. Aşk, doğa ve ulusal duygular ile ilgili şiirler yazdı. Son dönem şiirlerinde Yahya Kemal Beyatlı etkisi görülür. İşleyen Yara adlı romanı, kitap olarak basılmamış ancak 1932 yılında Vakit Gazetesi’nde tefrika edilmiştir. Ortaokullar için dilbilgisi kitapları da hazırlamıştır.

Eserleri
Şiir kitapları
Çakıl Taşları (1927) ,Bir Yudum Daha (1933), Bir Yolcuya (1960),
Diğer kitapları
Dilbilgisi (1928), 2 cilt ,Dilbilgisi (1934), Dilbilgisi (1943), İlkokullar için, İzahlı Divan Şiiri Antolojisi (1940, 1946), Namık Kemal’in Talim-i Edebiyatı Üzerine Bir Risalesi (1950) ,Leyla ve Mecnun (1956), Fuzuli’nin eserinin tenkidi
Romanları
İşleyen Yara (yayımlanmadı)
Kolejli Nereye (1977)
Hakkında yazılanlar
Necmettin Halil Onan – Abdülkadir Hayber (ISBN 975-17-0198-8)