Mehmed Şakir Paşa

Mehmed Şakir Paşa (d. 1855, Bursa – Ö.18 Haziran 1919, Afyonkarahisar)

Mehmed Şakir Paşa, 1855 yılında Bursa’da doğmuştur. Babası Antalya’nın Elmalı ilçesindeki bir Türkmen aşiretinden, Kabaağaçlızâde Miralay Mustafa Âsım Bey babasıdır. Aile, Afyonkarahisar’ın Kabaağaç bölgesine yerleşmiş olmalarından ötürü Kabaağaçlı soyadını almıştır. Annesi, Suriye’nin tanınmış bir ailesi olan Hattatzadelerden Hüseyin Bey’in kızı Zehra Hanım’dır. Babası Asım Bey, katiplik göreviyle gittiği Şam’da Zehra hanım ile evlendi.

Mehmed Şakir Paşa’nın ablası Sare ve ağabeyi Ahmet Cevat Şam’da doğdu. Mehmet Şakir ise babasının hastalanarak Afyonkarahisar’a gelmesinin ardından, Bursa İdadi Mektebi’ne müdür tayin edilmesi üzerine Bursa’da doğdu. Abdülhamit II devri sadrazamı Ahmed Cevat Şakir Paşa(d.1851-ö.1900) ağabeysidir. Babası ve Annesi, o henüz altı yaşındayken 1861 yılında hastalanarak üç gün arayla peş peşe ölmeleri üzerine kimsesiz kalınca ağabey, Ahmed Cevat Şakir Paşa ile birlikte askeri okula verildi.

Askerî idâdîyi bitirdikten sonra Mekteb-i Harbiyye’ye girdi. 1871’de burayı bitirdi ve Erkân-ı Harbiyye sınıfına dahil oldu. Mehmed Şakir, 1880 yılında kurmay yüzbaşı rütbesiyle orduya katıldı. Ağabeyinin izinden giderek orduda hızla yükseldi ve general oldu. 1884 yılında Karadağ’da Çetine şehirinde ve Roma’da askeri ataşelikleri ile Girit’in Resmo Komutanlığı görevlerinde bulundu.

Şakir Paşa’nın iki evliliği oldu. İlk evliliği eşinin ölümü üzerine sonlanmış olan Şakir Paşa, ikinci evliliğini, Girit’te görevli iken, Giritli bir ailenin kızı olan Sare İsmet Hanım’la yaptı. İlk evliliğinden Asım adlı bir oğlu oldu.

Mehmed Şakir Paşa, Giritli Sare İsmet Hanım ile evlendi. 6 çocuğu oldu. Çocuklarının adları: Cevat Şakir Kabaağaçlı, Suat Şakir, Fahrelnisa Zeid, Aliye Berger, Hakkıye (Koral), ve Ayşe Suad (Erner).

Mehmed Şakir Paşa, 1890 yılında Girit adasına vali olarak gönderildi. Girit’teyken ilk çocuğu Cevat Şakir Kabaağaçlı doğdu. sadrazamlık makamına yükselen ağabeyine yaverlik yaptı. Bükreş ve Atina büyükelçisi olarak görev yaptı.

1895 yılında ağabeyi Cevat Şakir Paşa, Abdülhamit II tarafından sadrazamlık görevinden alınmasını protesto etmek için Mehmed Şakir Paşa da devlet görevinden ayrıldı. Mekteb-i Sultani’de (Galatasaray Lisesi)fahri olarak tarih öğretmenliği yaptı.

Bu yıllarda İstanbul Büyükada’ya yerleşti. Şakir Paşa ailesi, Büyükada’ya yerleşen ilk Türk ailesi oldu. Şakir Paşa, evini su ve elektrik şebekesi bulunmayan bir yerde kurmasına rağmen, bu imkânları kendi çabasıyla oluşturdu. Hem erkek hem de kız evlatlarının batılı, modern bir eğitim almasını sağladı.

Mehmed Şakir Paşa 1914 yılının Haziran ayında iki oğlu; Cevat Şakir Kabaağaçlı ve Suat’ı yanına alarak Afyon’daki çiftliğine gitti. Burada iken aralarında bir tartışma çıktı ve Cevat Şakir Kabaağaçlı silahını çekip babası Şakir Paşa’yı öldürdü. Cevat Şakir Kabaağaçlı 15 yıl kürek cezasına çarptırıldı ancak 7 yıl sonra tahliye edildi.

Mehmed Şakir Paşa, Balkan Savaşı (1912-1913) öncesinde, abisi Cevat Şakir Paşa’dan (d.1851-ö.1900) miras kalan bütün taşınmazlarını satarak, eşi İsmet Hanım’ın kardeşi Midhat Bey’in önerisi doğrultusunda Selanik’te bir otelin yapımına tüm parasını yatırmıştır. Savaşta otelin yanması üzerine maddi sıkıntıya düşmüştür. Bu sıkıntılar, büyük oğlu Cevat Şakir Kabaağaçlı ile zaten var olan anlaşmazlıklarını iyice artırmıştır. 1914 yılında, Afyon’daki çiftliğini denetlemek ve gelirini almak üzere, oğulları Suat ve Cevat Şakir’le beraber Afyon’a gittiğinde, Cevat Şakir Kabaağaçlı ile bir tartışma yaşadı ve Cevat Şakir tarafından öldürüldü.

Cenazesi İstanbul’a götürülüp Büyükada’da toprağa verildi. Cevat Şakir, babasını katletmek suçundan 14 yıl hapis cezasına çarptırıldı. 7 yıl hapis yattıktan sonra serbest bırakıldı.

Şakir Paşa Ailesi, Osmanlı’nın ve modern Türkiye’nin sanat ve edebiyat dünyasına damga vurmuş bir aile olarak öne çıkıyor. Aileden yetişen bazı ünlü isimler şöyle:

Cevat Şakir Kabaağaçlı (Halikarnas Balıkcısı), yazar.
Fahrünnisa Zeid:  Ressam
Aliye Berger: İlk Türk gravür sanatçısı.
Füreya Koral: Seramik sanatçısı
Nejad Devrim: Ressam.
Şirin Devrim: Yazar ve tiyatro sanatçısı.

Mehmed Şakir Paşa ve ailesinin hayatı 2024 yılında NOW’da yayımlanmaya başlayan Şakir Paşa Ailesi: Mucizeler ve Skandallar dizisine konu olmuştur. Dizide, Şakir Paşa’ya Fırat Tanış hayat vermektedir.