Mazhar Şevket İpşiroğlu

Mazhar Şevket İpşiroğlu (d.27 Mayıs 1908, İstanbul – ö.28 Şubat 1985, İstanbul)

Sanat tarihinin Türkiye’de bilim dalı olarak ele alınmasında önemli katkıları olan kişilerin başında gelir. Türkiye’nin akademik eğitim almış ilk kadın fotoğrafçısı olan Yıldız Moran’ın dayısıdır.

Ortaöğretimini tamamladıktan sonra 1927 yılında Almanya’ya gitti. Burada bir yıl gibi bir süre Düsseldorf Akademisi Resim Bölümü’nde eğitim gördü. Daha sonra Bonn, Hamburg ve Berlin üniversitelerinde felsefe ve sanat tarihi üzerine eğitim aldı. İlerleyen dönemlerde Hegel üzerine yaptığı tezle felsefe doktoru oldu. 1934’te Türkiye’ye dönerek İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nde öğretim görevlisi oldu. Bir önceki yıl hazırlanan eğitimi reformunun yaşama geçirilebilmesi için emek harcayan isimlerden biri oldu.

1939 yılına gelindiğinde doçent, 1943’te ise profesör unvanını aldı. O dönemlerde Ernst Diez’in aynı fakültede Sanat Tarihi Bölümü’nü kurmasının ardından kendisi de bu bölüme geçti. Diez’in bu bölümden ayrılması üzerine 1949 yılında bu bölümün başkanı oldu. 1956 yılında Sabahattin Eyüboğlu ile birlikte İstanbul Üniversitesi Film Merkezini kurdu. Burada felsefeci Macit Gökberk ve yönetmen Aziz Albek’inde katılımıyla Anadolu uygarlıklarını konu edinen birçok belgesel film çalışması gerçekleştirdi. Bu filmlerden ilki olma özelliğini taşıyan Hint Güneşi, 1956 Berlin Film Şenliği’nde ikincilik ödülü olan Gümüş Ayı’yı kazandı. İpşiroğlu bu noktadan sonra da Surname, Karanlıkta Renkler, Anadolu’da Roma Mozaikleri ve Dünya Tapınağı gibi benzer özellikli birçok film hazırladı.

1948-1949 ve 1958-1959’da İÜ Edebiyat Fakültesi’nde dekanlık görevi yaptı. 1960’ta ordinaryüs profesör unvanını kazandı. 27 Mayıs Darbesi sonrasında 147’ler listesinde yer aldı. Aynı yıl tekrar Almanya’ya gitti ve Tübingen Üniversitesi’nde konuk profesör olarak dersler verdi. 1965 yılında ise İÜ’deki görevine dönerek sanat tarihi üzerine yaptığı çalışmalarına devam etti. 1977 yılında emekliye ayrılan İpşiroğlu, 1985 yılında İstanbul’da öldü. Kabri, Zincirlikuyu Mezarlığı’ndadır

Eser ve çalışmaları
Yönetmenliğini yaptığı belgesel filmler
Kapalı Çarşı – 1974 / Mazhar Şevket İpşiroğlu, Nazan İpşiroğlu
Siyah Kalem (İkinci Versiyon) – 1973 / Mazhar Şevket İpşiroğlu, Ünsal Yücel
III. Ahmet Surnamesi (Surname) – 1973 / Mazhar Şevket İpşiroğlu, Ünsal Yücel
Aktamar – 1963 / Adnan Benk, Mazhar Şevket İpşiroğlu
Anadolu Yollarında – 1959 / Mazhar Şevket İpşiroğlu, Sabahattin Eyüboğlu
Karanlıkta Renkler – 1959 / Mazhar Şevket İpşiroğlu, Sabahattin Eyüboğlu
Surname – 1959 / Mazhar Şevket İpşiroğlu, Sabahattin Eyüboğlu
Anadolu’da Roma Mozaikleri – 1958 / Mazhar Şevket İpşiroğlu, Sabahattin Eyüboğlu
Siyah Kalem (İlk Versiyon) – 1957 / Mazhar Şevket İpşiroğlu, Sabahattin Eyüboğlu
Hitit Güneşi – 1956 / Mazhar Şevket İpşiroğlu, Sabahattin Eyüboğlu
Yayımlanmış kitapları
Rönesans Sanatı, 1942
Avrupa Sanatı ve Problemleri, 1946
Avrupa Sanatında Gerçek Duygusu, 1954
İslam’da Resim Yasağı ve Sonuçları, 1973
Oluşum Süreci İçinde Sanatın Tarihi, 1977
Sanatta Devrim, 1979
Topkapı Sarayı’ndaki Başyapıtlar, 1980
Düşünmeye Çağrı
Kök Atatürkçülük
Bozkır Rüzgarı: Siyah Kalem