Hasan Hüsnü Saka

Hasan Hüsnü Saka (d.1886, Trabzon – ö.29 Temmuz 1960, İstanbul)

Hasan Saka 1886 yılında Trabzon’da doğmuştur. Saka oğulları ailesinden Trabzonlu Hafız Yunus efendinin oğludur. İlk ve orta öğrenimini Trabzon İbtidai Mektebi ve Rüştiyesi’nde tamamladıktan sonra İstanbul Mercan İdadisi’nden birincilikle mezun oldu. 1908 yılında Mülkiye Mektebi’ni bitirdi. Divan-ı Muhasebat’a girdi. 1909 yılında öğrenim için Fransa’ya gönderildi. Kasım 1912 tarihinde Paris Siyasal Bilgiler Okulu Diplomasi Şubesinden mezun olarak yurda dönüşünden sonra Mülkiye Mektebinde İktisat ve Maliye dersleri okutmuştur. Nisan 1915 tarihinde Maliye Nezareti Varidat Umum Müdürlüğü Temettü Vergisi Temyiz Komisyonu 1. Mümeyyizliğine atandı. Ekim 1916 tarihinde Eskişehir Bölge İktisat Müdürü oldu. 4 Eylül 1918 tarihinde Mülkiye Mektebi İktisat Öğretmenliğini üstlendi.

Siyasal yaşamı
Osmanlı Mebusan Meclisi’nin son döneminde Trabzon Milletvekili seçilerek dağılmasına kadar görev yaptı.

28 Ocak 1921 tarihinde TBMM’nin I. Döneminde Trabzon Milletvekili seçilerek meclise girdi. 19 Mayıs 1921 tarihinde Maliye Vekili oldu, 22 Nisan 1922 tarihinde istifa ederek görevden ayrıldı. 11 Mayıs 1922 tarihinde İktisat Vekilliği’ne seçildi. II. Dönem seçimlerinde tekrar Trabzon’dan Milletvekili seçildi. 24 Eylül 1922 tarihinde tekrar İktisat Vekilliği’ne seçildi. 30 Ekim 1923 tarihinde kurulan 1. İsmet Paşa Hükûmeti’nde İktisat Vekilliği görevine devam etti. 6 Mart 1924 tarihinde 2. İsmet Paşa Hükûmeti’nde Ticaret Vekilliği’ne getirildi. 3 Mart 1925 tarihinde 3. İsmet Paşa Hükûmeti’nde Maliye Vekilliği görevine atandı. 13 Temmuz 1926 tarihinde görevinden istifa etti. 1 Kasım 1926 tarihinde TBMM Başkan Vekilliği’ne seçildi. Bu görevini III. ve IV. dönemlerde de korudu. V. Dönemde yeniden Trabzon Milletvekili seçilerek 1 Mart 1935 tarihinde yeniden Başkan Vekili oldu. 1 Kasım 1935 tarihinde Başkan Vekilliğinden ayrıldı. 24 Ekim 1936 tarihinde İstanbul’dan Ankara’ya nakledilen Siyasal Bilgiler Okulu Umumî İktisat Profesörlüğünü üstlendi.

VI., VII., ve VIII. Dönemlerde de Trabzon’dan Milletvekili seçilerek 13 Eylül 1944 tarihinde II. Saracoğlu kabinesi’nde Dışişleri Bakanlığı’na getirildi. Recep Peker Kabinesi’nde de aynı görevi korudu. 9 Eylül 1947 tarihinde Kabinenin istifasıyla görevi son buldu.

Başta Lozan olmak üzere çeşitli Kongre ve Konferanslarda Türkiye’yi temsil etmiş, Balkan Dostluk Derneği başkanlığında bulunmuş ve 1934’te İstanbul’da toplanan Parlamentolar Konferansında başkanlık etmiş, Cumhuriyet Halk Partisi Meclis grubu başkanlığını yapmış, 13 Eylül 1944’ten 10 Eylül 1947 tarihine kadar Dışişleri Bakanlığını yapmıştır. Birleşmiş Milletlerin Kurulması amacıyla 1945 Haziran ayında Sanfransisko’da toplanan Konferansa Türk görüşme heyeti başkanı olarak katılmış.

Başbakanlığı
10 Eylül 1947 tarihinde Başbakanlığa atandı. 10 Haziran 1948 tarihinde II. Kabinesini kurdu, 9 Ocak 1949 tarihinde Başbakanlıktan çekildi. Mecliste CHP Grup Başkanı olarak yasama görevini sürdürdü. IX. Dönemde son kez Trabzon’dan milletvekili seçildi. 1954 seçimleriyle politikadan çekildi.

29 Temmuz 1960’ta İstanbul’da vefat etti, Zincirlikuyu Mezarlığı’nda toprağa verildi.