Ferik Süreyya (Paşa) İlmen

Ferik Süreyya (Paşa) İlmen (d.10 Nisan 1874, Podgorica,Karadağ,Osmanlı – ö.06 Şubat 1955, İstanbul)

II. Abdülhamid’in Seraskeri Rıza Paşa’nın oğludur. Bu durum kendisine özellikle askeri hayatında birçok açıdan kolaylık sağlamıştır. Genç yaşta Avrupa’yı ve ülkenin birçok yerini görme fırsatı bulmuş ve 27 yaşında Tuğgeneralliğe kadar yükselmiştir. Ancak İttihat ve Terakki’nin iktidara gelmesi Süreyya Paşa için bu ayrıcalıklı durumun ortadan kalkmasına sebep olmuşur. Süreyya Paşa’nın askeri hayatında en dikkat çekici yönü Osmanlı Devletinde askeri havacılık konusunda faaliyetleridir. Kendisi bir nevi Türk havacılığının kurucusudur.

Tümen komutanı iken askerlikten ayrılarak İstanbul’da bir dokuma fabrikası  (Adalet Mensucat Fabrikası), sinema ve opera binası kurarak işletmeciliğini yaptı.

Bunun yanıda özellikle İstanbul’un Anadolu yakasındaki sosyo-kültürel faaliyetleriyle dikkat çekmektedir. Bu bağlamda en bilinenleri Süreyya Sineması, Süreyya Plajı ve Yoğurtçu Parkı’nı gösterebiliriz. Kendisinin ticari faaliyetleri arasında; Süreyya Mensucat Fabrikası, İstanbul Sanayi ve Ticaret Odası üyeliği, İstanbul Sanayi Birliği Başkanlığı ve madencilik faaliyetlerini gösterebiliriz. Paşa’nın siyasi hayatı da oldukça renklidir. Bu bağlamda; İstanbul Belediyesindeki faaliyetleri, Cumhuriyet Halk Fırkası ve Serbest Cumhuriyet Fırkası milletvekillikleri ve Toprak Emlak Serbest Teşebbüs Partisi genel başkanlığını bunlara örnek gösterebiliriz.

Süreyya Paşa, bütün bu faaliyetlerin yanında yaklaşık 81 senelik yaşamı boyunca yirminin üzerinde kitap da kaleme almıştır. Bunlar; ticari, siyasi ve soyso- kültürel faaliyetleri ve askerlikle ilgili teknik konular içerir.

Çeşitli sportif (Adalet Spor Kulübü’nün kurulması) ve hayır içeren projelere imza attı. 1927’de İstanbul’dan milletvekili seçildi. 1930 yılında aktif siyasi yaşamını noktaladı. İstanbul Maltepe’de SSK Süreyyapaşa Hastanesi’ni kurdu. 06 Şubat 1955 tarihinde öldü.

Kabiri İstanbul’un Maltepe ilçesinde bulunan Süreyyapaşa Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi  bahçesindedir.