Cemil Topuzlu

Cemil Topuzlu (d.18 Mart 1866,İstanbul – ö.25 Ocak 1958,İstanbul)

Üsküdar, Salacak Mahallesi’nde dünyaya gelmiştir. Babası İskeçeli, Topuzlu oğullarından Yusuf Ziya Paşa’dır. Annesi Siruzi-zade Kazasker Hacı Tahir Efendi’nin kızıdır ve genç yaşta veremden ölmüştür.

Üsküdar’da Paşakapısı Askeri Rüştiyesi’nde, bir süre Mekteb-i Sultani’de ve sonrasında babasının Şam’a memuriyeti nedeniyle Şam Askeri Rüştiyesi’nde okumuş, 1880 yılında mezun olmuştur. 1881’de Kuleli’deki Mekteb-i Tıbbiye-i Askeriye İdadisi’ni, 1886’da ise Gülhane’deki Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane’yi (Mekteb-i Tıbbıye-i Askeriye) bitirdi ve yirmi yaşında yüzbaşı rütbesiyle doktorluk diploması aldı. Diploma numarası 1101’dir. 15 Eylül 1887’de cerrahi uzmanlığı için Fransa’ya (Paris) gönderildi. Üç yıl Paris’te St. Louis Hastanesi’nde asistan olarak çalıştı.

1890’da İstanbul’a döndü ve Haydarpaşa Askeri Hastanesi’nin Hariciye bölümü şefliğine atandı. Ertesi yıl Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane’de müderris yardımcısı olarak ders vermeye başladı. Gene 1891 yılında Şeyhülislam Cemaleddin Efendi’nin kızı Ayşe Aliye ile evlendi. 1894’te de müderris oldu. Zeynep Kamil Hastanesi’ni yeniden düzenledi ve ilk özel hastane olarak hizmete açtı. Şişli Etfal Hastanesi’nde çalıştı, II. Abdülhamid’in saray cerrahlığını yaptı. 1905’te II. Abdülhamid tarafından rütbesi müşirliğe yükseltildi. 1908 yılında II. Meşrutiyet’in ilanından sonra 1909’da çıkarılan Tasfiye-i Rüteb kanunuyla rütbesi miralaylığa indirilince askerlikten ayrıldı.

Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane ile Mekteb-i Tıbbiye-i Mülkiye’nin birleştirilerek 1909-10’da Tıp Fakültesi adı altında öğretime geçmesini sağladı; kendisi de bu fakültenin başına getirildi. Rumeli yakasına taşınmasına karşı çıkarak görevinden ayrıldı. 1912’de İstanbul şehremini (belediye başkanı) seçildi. I. Dünya Savaşı yıllarını Cenevre’de geçirdi. İstanbul’a döndükten sonra Mayıs 1919’da ikinci kez İstanbul şehremini seçildi. 20 Mayıs 1919 ‘da kurulan İngiliz Muhipleri cemiyetinin önde gelen üyeleri arasında yer aldı. Ertesi yıl görevinden ayrıldıktan sonra bir süre Damat Ferid Paşa kabinesinde Nafia Nazırı oldu. Daha sonra hakkında kovuşturma açılacağını öğrenince Fransa’ya gitti. 1924’te Türkiye’ye döndükten sonra resmi görev almadı ve yalnız mesleğiyle ilgili çalışmalar yaptı.

Cemil Topuzlu’nun kabri Zincirlikuyu mezarlığındadır. Vefat ettiği yıl olan 1958’de, adı Harbiye Açıkhava Tiyatrosu’na verildi.

Eserleri
Seririyat-ı Cerrahiye (1895); Cerrahî Poliklinik
Sutures de plaies arterielles (1897); Atardamar Yaralarında Dikiş
Memoires et observations medicales (1905); Anılar ve Tıbbî Gözlemler
32 Sene Evvelki, Bugünkü, Yarınki İstanbul (1944)
80 Yıllık Hatıralarım (1951)