Arif Dino

Arif Dino, Tam adıyla  Hikmet Arif Dino (d.1893, İstanbul – ö. 30 Mart 1957, İstanbul)

1893’de İstanbul’da doğdu, 30 Mart 1957’de İstanbul’da öldü. Sanatçı bir ailenin fertlerinden biridir. Abidin Dino’nun ağabeyidir. Ailesinde çok sayıda yazar, ressam, karikatürist ve gazeteci vardır. Öğrenimini yurtdışında yaptı. Boksör, aşçı, sinema oyuncusu, portre ressamı, grafiker, heykeltıraş, sanat eleştirmeni gibi geniş bir yelpazede çalıştı. 1929’da İstanbul’a geldi.

1942’de Alman Faşizmine karşı çıktıkları için küçük kardeşi Abidin Dino ile birlikte ikamete memur olarak cezalandırıldı. 1942-46 yılları arasında Develi ve Adana’da sürgün hayatı yaşadı. 1951’de döndüğü İstanbul’da 6 yıl sonra öldü. Kabri, Aşiyan mezarlığı aile kabristanlığındadır

Hiç evlenmedi. Fransızca yazdığı şiirleri Abidin Dino, Rasih Nuri İleri, Hür Yumer Türkçeye çevirdiler. Tüm şiirleri, desenleri ve ardından yazılanlar Adam Yayınları tarafından bir kitapta toplandı.

bidin Dino, kardeşinin şiir dünyası ile ilgili şu tespitleri yapar: “Arif (Asaf Hâlet Çelebi gibi) Japon Haykay’larını da seviyordu, modern Fransız şiirindeki bu yolda denemeleri de biliyordu. Arif’in bu sefer İstanbul’da Beyazıt Meydanı’nda başlayan şiir söyleşilerinin genç şairlerden başka meraklıları da vardı. Örneğin Fikret Adil’le Tevfik Kent, Atina’da Papas’la İtürbi’nin becerdiği işi yerine getirmeye çalışıyor, Arif’in kimi “söz dizelerini” kaydediyorlardı. Ama hepsini değil. Bu söz dizelerinin kimisi, kahvedeki çınar yaprakları ile beraber uçup gidiyordu. Arif’in ta Adana yıllarına kadar sürecek olan bu denemelerinin başlıca özelliği “vuruculuk”tu. Bir öz birikimi taşıyan “çekirdek şiirler”. Işını bir noktada biriktiren “lazer” gibi sözcükler bulmak istiyordu Arif: yakıcı, kavurucu. Bu estetik tutumun genç şairler üstünde bir etkisi oldu mu? (Oldu sanıyorum, fakat bunu ortaya çıkarmak için o yılların dergilerini karıştırmak lazım.) Beyazıt Kahvesi’nin şanlı günleri 1939-40 arası. 1941’de kendi yollarında giden Garipçiler de, kısa şiir türüne katkıda bulunuyorlardı; alay değil acı bir gülümseme karışıyordu şiirlerine: “Yazık oldu Süleyman Efendiye”… Arif’se isyan ediyordu: “Döner kebap dönmez olsun!” Arif’in çelişkileri vardı, kimi gün, sosyalist düşünceler ile yetinmiyor, yaşamı sorgulayan, hatta kuşku ile gören, Budist-dadacı arası bir noktaya varıyordu. Kaçınılmaz olarak silinecek bir kahve telvesi ile yapılmış resmi ve yitecek olan yazılmamış şiiri yeğliyordu. Rimbaud’nun yazdıkları kadar ve belki de onlardan çok, yazmadıklarını, ölüme dek sonraki suskunluğunu seviyordu.Şiiri yazmaktan, sanatı yapmaktan çok, şiiri ve sanatı yaşamaktan yana idi.” (Dino, 2000: 237-238).

Arif Dino’nun resim, desen ve çizimlerini içeren Yüz adlı kitabı 2003’te, İmbikten Çekilmiş Adam adlı kitabı 2005 yılında yayımlandı.

KİTAPLARI
Kısa Hayat Öyküm
Eller
Nazım Üstüne
Pera Palas
Sinan
Yeditepe Öyküleri
Adana Yazıları
2+2=4
Biri yer
Biri bakar
Kıyamet ondan kopar
Bakan bir değil
Kıyamet
Kıyamet ondan kopar

ÇUKUROVA
Çukurova sabır ovasıdır
Lokmasını
Göç edenleri
bilir
Yakmasını
yıkmasını
boğmasını
bilir.
Çukurova sabır ovasıdır

MATEMATİK ŞİİR GÖZLERİN
İki matematik nokta
İki büyük yuvarlar siyah
İki göz siyah
Simsiyah
Genede siyahlığı olmayan
Kızkardeş gözleri
Sevgili gözleri
Donuk yuvarlaklar
Kenetlenen
Baş döndürücü bir yarışta
En büyüğe doğru
En küçüğü doğru
Yakalamak için sonsuzluğu