Ahmet Ertegün

Ahmet Ertegün (d. 31 Temmuz 1923, İstanbul – ö. 14 Aralık 2006, New York)

The Rolling Stones, Led Zeppelin’in yanı sıra Eric Clapton, Aretha Franklin ve Ray Charles gibi isimleri müzik dünyasına kazandırmıştır.

Ahmet Ertegün’ün büyük dedesi İbrahim Edhem Efendi, Üsküdar Özbekler Tekkesi’nin son postnişînidir. Washington büyükelçisi Münîr Ertegün ve Hayrûnnisâ Rüstem’in ikinci oğludur. Babası Münir Ertegün, Millî Mücadele döneminde önemli görevler almış bir devlet adamı olup cumhuriyetin ilanından sonra Milletler Cemiyeti gözlemcisi ve büyükelçi olarak çeşitli Avrupa başkentlerinde ve daha sonra Amerika’da bulunmuştu

Ahmet Ertegün, 1923 yılında İstanbul’da doğdu. Babasının görevi dolayısıyla İsviçre, Paris ve Londra’da eğitim gören Ertegün, 1935 yılında babasının Washington’a Türkiye Cumhuriyeti büyükelçisi olarak tâyin edilmesiyle birlikte ailesiyle beraber ABD’ye yerleşti.

14 yaşındayken annesi Ahmet’e, Cootie Williams’ın enstrümental “West and Blues” albümü ile birlikte kayıt da yapabilen bir plakçalar hediye eder. Ertegün bir yandan çalarken kendi yazdığı sözleri mikrofona okuyor ve bunları kaydediyor, abisi Nasûhî Ertegün ile birlikte odalarında sevdikleri müzikleri dinliyorlardı. “16 yaşındayken bir pop müzik uzmanı sayılabilecek kadar bilgim, 18 yaşındayken de 50 bin plağım vardı” diyen Ertegün, abisi ile beraber o yıllarda Duke Ellington, Lena Horne, Jelly Roll Morton gibi sanatçılarla arkadaşlık kurdu.

1945 yılında babası Münir Ertegün’ün vefâtının ardından ailesi Türkiye’ye döndü. Ahmet Ertegün, ağabeyi Nasûhî Ertegün ile birlikte Amerika’da kaldı. Ahmet Ertegün, St. John’s Üniversitesi’nde felsefe okudu.

Ertegün Kardeşler, 1947 yılında Herb Abramson ile beraber, aile dostları olan diş hekimi Dr. Vahdi Sabit’den 10 bin dolar borç alarak Atlantic Records adlı plak şirketini kurdu. Siyah müzisyenlerle arasındaki iyi bağlardan ötürü dönemin en önemli jazz müzisyenleri hiç düşünmeden anlaşmalarını onunla yapmışlardır.

1947’de Atlantic Records albümlerini çıkarmaya başladı. İlk olarak stüdyolarında Harlemaies’in “The Rose of the Rio Grande” albümü kaydedildi. 1949 yılının Nisan ayında çıkarılan Stick Mcghee’in “Drinkin’ Wine Spo-Dee-O-Dee” albümü, 1 milyondan fazla satışı ile Atlantic’in ilk hiti oldu. 1955 yılında Elvis Presley’e kontrat imzalaması için 25 bin dolar teklif edildi, ancak 20 bin dolar farkla sözleşme RCA Records plak şirketine satıldı. 1959’da Arif Mardin de aralarına katıldı.

Ray Charles, Aretha Franklin, Ella Fitzgerald, Miles Davis gibi isimlerin albümlerinin yapımcılığını üstlenen Ertegünler, Frank Zappa, Stevie Wonder, Rolling Stones, Bee Gees, Led Zeppelin, Genesis, Emerson Lake and Palmer, Bette Midler gibi birçok ismin üne kavuşmasında büyük rol oynadı.

Ödülleri
Ertegün, 1991 yılında Boston’daki Berklee Müzik Okulu’ndan onursal doktora ünvânına lâyık görüldü. 1993 yılında National Academy of Recording Arts & Sciences’ten (Sanat ve Bilim Kayıtları Ulusal Akademisi) bir ödül aldı ve 2000 yılında Birleşik Devletler Library of Congress (Kongre Kütüphanesi) tarafından “Yaşayan efsâne” ünvânıyla onurlandırıldı. Haziran 2006’da 40’ıncı Montreux Caz Festivali’nin açılış konseri, kendisinin onuruna verildi.

Ertegün, Amerikalı ünlü caz yorumcusu Ray Charles’ın 1952-1959 yılları arasında seslendirdiği kayıtlardan derlenen “Pure Genius: The Complete Atlantic Recordings” adlı koleksiyonun yapımcısı olarak “en iyi tarihî albüm” kategorisinde Grammy Müzik Ödülleri’ne aday gösterildi. Daha önce üç farklı alanda Grammy Ödülü kazanmış olan Ertegün, 2006 yılı töreninde “icon” adı verilen Onur Ödülü’ne layık görüldü. Bu ödül, müzik dünyasına emeği geçen kişiler için ilk kez verilmeye başlanmıştı. Ertegün, ödülünü alırken tek cümle söyledi:

“Bana bu imkânı tanıyan Amerika’ya ve sevgili anavatanım Türkiye’ye teşekkür ederim.”

Ölümü
29 Ekim 2006’da New York’ta bir Rolling Stones konseri sırasında ayağının kayması sonucu düşerek başını vuran Ertegün hastaneye kaldırıldı. New York Presbyterian Hastanesi’nde yapılan ilk müdahalesinden sonra yoğun bakıma alındı, 14 Aralık 2006 günü vefât etti. Naaşı, Türkiye’ye getirilerek 19 Aralık 2006’da âilesinin diğer fertleri gibi Üsküdar Özbekler Tekkesi’nin hazîresine defnedildi.